Pipety wielokanałowe

Pipety wielokanałowe do szybkiego i powtarzalnego dozowania cieczy

Pipety wielokanałowe umożliwiają jednoczesne pobieranie i dozowanie cieczy przez kilka lub kilkanaście końcówek. Są przeznaczone przede wszystkim do pracy z mikropłytkami, płytkami PCR, płytkami ELISA oraz innymi naczyniami wielodołkowymi. W porównaniu z pipetą jednokanałową pozwalają ograniczyć liczbę powtarzanych ruchów i skrócić czas potrzebny do przygotowania dużej serii próbek.

Oferta BestLabs obejmuje pipety 8-, 12- i 16-kanałowe w wersjach mechanicznych i elektronicznych. Dostępne są modele Corning™ Lambda™ EliteTouch™, Finnpipette™ F1, Finnpipette™ F2, F1-ClipTip™, Fisherbrand™ Elite™ oraz Finnpipette™ Novus. Poszczególne pipety różnią się zakresem objętości, rozstawem kanałów, sposobem regulacji, kompatybilnością z końcówkami i możliwością dekontaminacji.

Rodzaje pipet wielokanałowych dostępnych w BestLabs

Zakresy dostępnych modeli nie tworzą jednego ciągłego zakresu od 0,5 do 1200 µl. Każda pipeta ma własny przedział roboczy, na przykład 0,5-10 µl, 1-10 µl, 5-50 µl, 10-100 µl, 10-200 µl, 20-200 µl albo 30-300 µl. Model należy dobierać do objętości rzeczywiście stosowanej w procedurze.

Pipety mechaniczne i elektroniczne

Mechaniczne pipety wielokanałowe

Mechaniczna pipeta wielokanałowa pozwala ustawić objętość i przeprowadzić cykl pobierania oraz dozowania za pomocą przycisku tłoka. Jest dobrym rozwiązaniem do rutynowych procedur, w których operator wykonuje powtarzalne dozowanie tej samej objętości.

Przy wyborze pipety mechanicznej warto zwrócić uwagę na opór tłoka, siłę potrzebną do osadzania i wyrzucania końcówek, czytelność nastawy oraz możliwość zablokowania wybranej objętości. Parametry te wpływają na komfort pracy podczas wykonywania wielu kolejnych cykli.

Elektroniczne pipety wielokanałowe

Elektroniczna pipeta wielokanałowa wykorzystuje napęd sterujący ruchem tłoków. W zależności od modelu może obsługiwać pipetowanie standardowe, dozowanie wielokrotne, pipetowanie sekwencyjne, mieszanie oraz pipetowanie odwrócone. Automatyzacja ruchu tłoków może ułatwiać utrzymanie jednakowego tempa pracy pomiędzy kolejnymi seriami.

Modele elektroniczne wymagają zapoznania się z dostępnymi programami, sposobem zasilania i zasadami przechowywania. Nie każdy tryb jest odpowiedni do każdego rodzaju cieczy, dlatego ustawienia należy dopasować do protokołu oraz instrukcji pipety.

Pipety 8-, 12- i 16-kanałowe

Pipety 8-kanałowe

Pipeta 8-kanałowa może jednocześnie obsłużyć osiem studzienek. W standardowej płytce 96-dołkowej odpowiada to liczbie studzienek w jednej kolumnie. Taka konfiguracja jest wykorzystywana między innymi podczas przygotowywania testów immunoenzymatycznych, rozcieńczeń seryjnych i reakcji prowadzonych w układzie kolumnowym.

Pipety 12-kanałowe

Pipeta 12-kanałowa pozwala napełnić dwanaście studzienek w jednym cyklu. Przy odpowiednim rozstawie kanałów może obsłużyć cały rząd standardowej płytki 96-dołkowej. Jest przydatna w procedurach, w których ten sam odczynnik należy szybko rozprowadzić pomiędzy dużą liczbą próbek.

Pipety 16-kanałowe

Pipeta 16-kanałowa może być stosowana w procedurach wykorzystujących większe zagęszczenie studzienek, w tym z wybranymi płytkami 384-dołkowymi. Sama liczba kanałów nie potwierdza jednak kompatybilności z płytką. Należy sprawdzić rozstaw trzonków, geometrię płytki, rodzaj końcówek i zalecenia producenta.

Nie należy zakładać, że każda pipeta wielokanałowa pasuje do każdej płytki 96- lub 384-dołkowej. O zgodności decydują przede wszystkim liczba i rozstaw kanałów, kształt końcówek oraz konstrukcja naczynia.

Zakres objętości pipety wielokanałowej

Zakres pipety powinien obejmować objętość wykorzystywaną w procedurze, ale nie należy dobierać modelu wyłącznie na podstawie maksymalnej pojemności. Najkorzystniejsza dokładność i powtarzalność są zwykle uzyskiwane podczas pracy w środkowej i górnej części deklarowanego zakresu.

• 0,5-10 µl i 1-10 µl - przygotowywanie reakcji PCR, qPCR i innych procedur wykorzystujących mikroobjętości,
• 5-50 µl - dozowanie odczynników, enzymów, próbek i mieszanin reakcyjnych,
• 10-100 µl - rozcieńczenia, transfer próbek i przygotowywanie testów mikropłytkowych,
• 10-200 µl i 20-200 µl - typowe procedury wykonywane na płytkach 96-dołkowych,
• 30-300 µl - dozowanie buforów, roztworów roboczych i większych objętości do studzienek,
• zakres do 1200 µl - zastosowania wymagające równoległego przenoszenia większych objętości cieczy.

Ustawianie wartości poniżej albo powyżej zakresu pipety może prowadzić do uszkodzenia mechanizmu lub uzyskania niewiarygodnych wyników. W przypadku protokołów obejmujących znacznie różniące się objętości należy rozważyć zastosowanie kilku pipet.

Serie pipet wielokanałowych w ofercie BestLabs

Corning™ Lambda™ EliteTouch™

Pipety wielokanałowe Corning™ Lambda™ EliteTouch™ są dostępne w wersjach 8- i 12-kanałowych. Oferta obejmuje zakresy przeznaczone zarówno do mikroobjętości, jak i do dozowania do 300 µl.

Przykładowym modelem jest Corning™ Lambda™ EliteTouch™ 12-kanałowa 30-300 µl, przeznaczona do seryjnego pipetowania cieczy między innymi w standardowych formatach 96-dołkowych.

Finnpipette™ F1

Pipety wielokanałowe Finnpipette™ F1 są mechanicznymi pipetami zmiennoobjętościowymi przeznaczonymi do rutynowego dozowania seryjnego. W kategorii znajdują się konfiguracje 8- i 12-kanałowe o zakresach dostosowanych do różnych etapów przygotowywania próbek.

Finnpipette™ F2

Pipety Finnpipette™ F2 są dostępne jako modele 8-, 12- i 16-kanałowe. Seria obejmuje między innymi pipety niskozakresowe do dozowania mikroobjętości.

Finnpipette™ F2 12-kanałowa 1-10 µl jest modelem przeznaczonym do pracy z małymi objętościami. Zgodnie ze specyfikacją produktu jest autoklawowalna i współpracuje z odpowiednio dobranymi końcówkami Finntip.

F1-ClipTip™

Pipety wielokanałowe F1-ClipTip™ wykorzystują system mechanicznego mocowania końcówek ClipTip™. Jego zadaniem jest stabilne osadzenie każdej końcówki na właściwym trzonku i ograniczenie ryzyka nieszczelności wynikającego z nierównomiernego montażu.

Pipety ClipTip™ wymagają końcówek przeznaczonych do tego systemu. Nie należy zastępować ich przypadkowo dobranymi końcówkami uniwersalnymi.

Fisherbrand™ Elite™

Pipety wielokanałowe Fisherbrand™ Elite™ są dostępne w konfiguracjach 8- i 12-kanałowych oraz w kilku zakresach objętości. Pozwala to dobrać oddzielny model do mikroobjętości, typowych objętości roboczych oraz dozowania do 300 µl.

Przykładem jest Fisherbrand™ Elite™ 8-kanałowa 1-10 µl, przeznaczona do równoległego pipetowania małych objętości.

Finnpipette™ Novus

Elektroniczne pipety Finnpipette™ Novus umożliwiają sterowanie cyklem pobierania i dozowania przy użyciu napędu elektronicznego. W kategorii dostępne są wersje 8-, 12- i 16-kanałowe.

Finnpipette™ Novus 12-kanałowa 1-10 µl jest przeznaczona do elektronicznego pipetowania mikroobjętości. Dostępne tryby pracy i sposób programowania należy każdorazowo sprawdzić w instrukcji konkretnej pipety.

Końcówki do pipet wielokanałowych

O dokładności pipetowania decyduje nie tylko mechanizm pipety, ale również prawidłowe dopasowanie końcówek. Wszystkie końcówki powinny zostać osadzone równomiernie, aby zapewnić szczelność na każdym kanale.

Przy wyborze końcówek do pipet należy sprawdzić:

• zgodność z marką, serią i zakresem objętości pipety,
• liczbę i rozstaw końcówek w statywie,
• zakres pojemności końcówki,
• obecność filtra chroniącego pipetę przed aerozolami,
• status sterylności,
• deklarację braku DNaz, RNaz, DNA, pirogenów lub inhibitorów PCR, jeżeli wymaga tego procedura,
• materiał i właściwości powierzchni, w tym warianty o ograniczonej retencji cieczy,
• zgodność z systemem ClipTip™, Finntip albo końcówkami uniwersalnymi.

Określenie „uniwersalne” nie gwarantuje prawidłowego dopasowania do każdego modelu. Przed rozpoczęciem serii należy skontrolować stabilność mocowania i porównać poziom cieczy we wszystkich końcówkach po aspiracji.

Jak prawidłowo używać pipety wielokanałowej?

Podczas pracy każdy kanał powinien pobrać i wydać porównywalną objętość. Nierówny poziom cieczy w końcówkach może wskazywać na nieprawidłowe osadzenie końcówki, nieszczelność, zabrudzenie albo problem z jednym z kanałów.

• ustaw objętość wyłącznie w zakresie dopuszczonym dla pipety,
• osadź wszystkie końcówki równomiernie i bez nadmiernej siły,
• wstępnie zwilż końcówki, jeżeli wymaga tego stosowana metoda,
• podczas pobierania utrzymuj pipetę możliwie pionowo,
• zanurzaj końcówki na odpowiednią, równą głębokość,
• obsługuj tłok płynnie i w jednakowym tempie,
• unikaj kontaktu końcówek ze ściankami sąsiednich studzienek,
• nie odkładaj pipety poziomo, gdy w końcówkach znajduje się ciecz,
• zmieniaj końcówki pomiędzy próbkami, jeżeli istnieje ryzyko kontaminacji krzyżowej,
• po zakończeniu pracy usuń końcówki i ustaw pipetę na odpowiednim stojaku.

Ciecze lepkie, lotne, pieniące się albo różniące się temperaturą od pipety mogą wymagać zmodyfikowanej techniki. Pipetowanie odwrócone lub inne tryby specjalne należy stosować wyłącznie zgodnie z instrukcją urządzenia i zwalidowaną procedurą.

Dokładność, kalibracja i kontrola pipety

Pipeta wielokanałowa wymaga kontroli każdego kanału. Prawidłowy wynik uzyskany dla jednego kanału nie potwierdza automatycznie sprawności pozostałych. W ramach okresowego sprawdzania należy ocenić dokładność i powtarzalność wszystkich kanałów zgodnie z procedurą laboratorium.

Częstotliwość kalibracji i kontroli pośrednich powinna uwzględniać intensywność użytkowania, znaczenie wykonywanych pomiarów, wymagania systemu jakości oraz historię wyników pipety. Sprawdzenie może być konieczne również po naprawie, wymianie części, upadku urządzenia lub stwierdzeniu nierównego pobierania cieczy.

W laboratoriach działających zgodnie z GLP, GMP lub wdrożonym systemem ISO pipety powinny mieć możliwą do prześledzenia identyfikację, harmonogram kontroli, zapisy wyników oraz określone kryteria akceptacji. Weryfikację parametrów pipet tłokowych można prowadzić z uwzględnieniem wymagań normy ISO 8655 i obowiązującej procedury SOP.

Czyszczenie, dekontaminacja i autoklawowanie

Sposób czyszczenia zależy od konstrukcji pipety i rodzaju przenoszonego materiału. Obudowę należy czyścić środkami dopuszczonymi przez producenta, a kanały, uszczelnienia i trzony kontrolować zgodnie z instrukcją serwisową.

Nie każda pipeta wielokanałowa jest w całości autoklawowalna. W niektórych modelach sterylizacji parowej mogą być poddawane wyłącznie określone elementy dolne. Przed umieszczeniem pipety lub jej części w autoklawie należy sprawdzić:

• czy producent dopuszcza autoklawowanie całej pipety albo tylko jej elementów,
• wymaganą temperaturę, czas i liczbę dopuszczalnych cykli,
• konieczność demontażu lub poluzowania części,
• sposób suszenia, chłodzenia i ponownego montażu,
• potrzebę kontroli parametrów po zakończeniu procesu.

Pipet elektronicznych nie wolno poddawać sterylizacji parowej jako kompletnego urządzenia, jeżeli producent wyraźnie nie dopuszcza takiej procedury.

Zastosowanie pipet wielokanałowych

Mikropipety wielokanałowe znajdują zastosowanie podczas:

• przygotowywania testów ELISA i innych oznaczeń immunoenzymatycznych,
• przygotowywania reakcji PCR i qPCR,
• dozowania mieszanin reakcyjnych, starterów i matryc,
• wykonywania rozcieńczeń seryjnych,
• przenoszenia próbek pomiędzy płytkami,
• przygotowywania analiz enzymatycznych i kolorymetrycznych,
• hodowli komórkowych i pracy z mikropłytkami hodowlanymi,
• badań przesiewowych i procedur wysokoprzepustowych,
• analiz mikrobiologicznych i biotechnologicznych,
• kontroli jakości w przemyśle farmaceutycznym, spożywczym i kosmetycznym,
• przygotowywania próbek do odczytu w czytnikach mikropłytek,
• rutynowej pracy laboratoriów badawczych, diagnostycznych i przemysłowych.

Pipeta wielokanałowa nie zapewnia automatycznie identycznej objętości w każdym kanale. Na wynik wpływają jej stan techniczny, dopasowanie końcówek, technika operatora, właściwości cieczy i warunki środowiskowe.

Jak dobrać pipetę wielokanałową?

Przed zakupem należy przeanalizować cały protokół, a nie tylko nominalny zakres objętości. Najważniejsze kryteria obejmują:

• liczbę kanałów - 8, 12 albo 16,
• rozstaw kanałów i zgodność z używaną płytką,
• zakres objętości odpowiadający najczęściej dozowanym porcjom cieczy,
• mechaniczny albo elektroniczny sposób obsługi,
• dokładność i powtarzalność deklarowaną dla poszczególnych punktów zakresu,
• kompatybilność z końcówkami standardowymi, filtrującymi lub ClipTip™,
• siłę potrzebną do zamocowania i wyrzutu całego zestawu końcówek,
• ergonomię uchwytu i możliwość pracy prawą lub lewą ręką,
• blokadę przypadkowej zmiany objętości,
• możliwość czyszczenia, dekontaminacji i autoklawowania,
• dostępność kalibracji, części zamiennych i obsługi serwisowej,
• zgodność z wymaganiami GLP, GMP, ISO oraz procedurami laboratorium.

Jeżeli w procedurze występują zarówno mikroobjętości, jak i większe porcje cieczy, korzystniejsze może być zastosowanie dwóch modeli o węższych zakresach niż jednej pipety używanej stale przy dolnej granicy jej zakresu.

Wyposażenie stanowiska do pipetowania wielokanałowego

Do przygotowania kompletnego stanowiska mogą być potrzebne również:

• końcówki do pipet dobrane do zakresu i systemu mocowania,
• stojaki do pipet zapewniające bezpieczne przechowywanie urządzeń,
• mikropłytki i płytki wielodołkowe zgodne z rozstawem kanałów,
• mikroprobówki do przygotowywania próbek i mieszanin roboczych,
• pipety jednokanałowe zmiennoobjętościowe do uzupełniających etapów procedury,
• zestawy pipet obejmujące modele o różnych zakresach.

Przed połączeniem pipety, końcówek i mikropłytki należy potwierdzić ich wzajemną zgodność. Nominalnie zbliżony zakres końcówki nie jest wystarczającym potwierdzeniem prawidłowego uszczelnienia wszystkich kanałów.

Wiedza o pipetach i prawidłowym dozowaniu

Pomoc w doborze pipety wielokanałowej

Jeżeli wybór urządzenia zależy od formatu płytki, rodzaju oznaczenia, zakresu objętości lub wymaganych końcówek, skontaktuj się z zespołem BestLabs. Specjalista pomoże porównać pipety 8-, 12- i 16-kanałowe, modele mechaniczne i elektroniczne oraz systemy końcówek standardowych i ClipTip™.

Zakres objętości, dokładność, rozstaw kanałów, kompatybilność z końcówkami i możliwość autoklawowania różnią się pomiędzy modelami. Przed użyciem należy sprawdzić specyfikację pipety, instrukcję producenta oraz wymagania obowiązującej procedury laboratoryjnej.