Płytki Petriego to naczynia laboratoryjne stosowane w pracy z podłożami stałymi (m.in. agarowymi) - na etapie posiewu, inkubacji oraz odczytu i dokumentacji wyników. Wykorzystuje się je m.in. do oceny czystości mikrobiologicznej próbek, izolacji kolonii do dalszych analiz, oznaczeń ilościowych (CFU) oraz monitoringu środowiskowego.
Dla porównywalności wyników w czasie znaczenie mają parametry naczynia wpływające na przebieg inkubacji i czytelność odczytu: sterylność lub aseptyka, konstrukcja wentylowana lub niewentylowana, wysokość oraz jakość wykonania. W dalszej części przedstawiamy aspekty, które warto wziąć pod uwagę przy doborze, a także przykłady produktów dostępnych w ofercie Bestlabs.
Czym są szalki (płytki) Petriego i do czego służą?
Płytki Petriego (szalki Petriego) to płaskie, okrągłe naczynia składające się z denka i przykrywki, przeznaczone do prowadzenia hodowli na podłożach stałych. Stosuje się je w przebiegu badań mikrobiologicznych - od przygotowania próbki i wykonania posiewu, przez inkubację w kontrolowanych warunkach, po odczyt, liczenie kolonii oraz archiwizację wyników.
Zastosowanie w mikrobiologii: posiew, inkubacja, odczyt CFU
W badaniach mikrobiologicznych tego typu naczynia są wykorzystywane w procesach, w których znaczenie ma spójność warunków inkubacji oraz czytelny odczyt. W zależności od metody i rodzaju próbki obejmuje to m.in.:
- posiewy mikrobiologiczne (np. posiew powierzchniowy lub wgłębny),
- izolację pojedynczych kolonii do dalszej identyfikacji i analiz,
- oznaczenia ilościowe i szacowanie obciążenia mikrobiologicznego (liczenie CFU),
- monitoring środowiskowy i ocenę czystości mikrobiologicznej (np. powierzchnie, powietrze - zależnie od metody),
- prace porównawcze i walidacyjne w ramach kontroli jakości.
Dobór do laboratorium: średnica, wysokość, wentylacja, jałowość
Dobór warto powiązać z metodą posiewu, sposobem inkubacji oraz planowanym odczytem. Ułatwia to ograniczenie zmienności warunków oraz porównywanie wyników pomiędzy seriami badań.
Średnica 90 mm i wysokość (np. 14,2 mm / 16,2 mm)
W rutynowej mikrobiologii często stosuje się format 90 mm. Różnice w wysokości mogą mieć znaczenie przy organizacji inkubacji, pracy z większą liczbą naczyń w stosie lub w sytuacjach, w których obserwuje się podwyższoną kondensację.
Konstrukcja wentylowana i niewentylowana
Konstrukcja wentylowana (z żebrami) umożliwia kontrolowaną wymianę powietrza i może ograniczać kondensację. Warianty niewentylowane są dobierane do metodyk, w których preferuje się ograniczoną wymianę gazową oraz stabilne warunki w naczyniu.
Poziom jałowości: sterylne lub aseptyczne
Wybór pomiędzy wariantem sterylnym i aseptycznym zależy od charakteru próbek, ryzyka kontaminacji oraz przyjętej metodyki pracy. Zachowanie spójności typu w obrębie danego zakresu badań ułatwia porównywanie wyników między seriami.
Jakość wykonania a odczyt i organizacja pracy
Stabilność wymiarowa, dopasowanie pokrywy i przejrzystość tworzywa mogą wpływać na komfort posiewu i odczytu. W badaniach realizowanych seryjnie spójność parametrów sprzyja utrzymaniu porównywalności wyników w czasie.
Wentylacja (żebra) a kondensacja podczas inkubacji
Kondensacja na wewnętrznej stronie pokrywy może utrudniać odczyt, wpływać na obraz kolonii oraz komplikować oznaczenia ilościowe. Z tego względu konstrukcja naczynia (w tym obecność żeber wentylacyjnych) bywa brana pod uwagę przy doborze materiałów do inkubacji.
Na poziom kondensacji wpływają również warunki procesu (m.in. temperatura, czas inkubacji i przygotowanie podłoża). Dobór wariantu warto rozważyć łącznie z tymi czynnikami, aby utrzymać spójność odczytu w badaniach realizowanych seryjnie.
Plastikowe i szklane - jednorazowe i wielorazowe
Płytki plastikowe są powszechnie stosowane ze względu na dostępność wariantów oraz prostszy obieg materiałów po zakończeniu analizy. Ułatwia to planowanie zapasów i ogranicza ryzyko kontaminacji krzyżowej.
Płytki szklane mogą być wykorzystywane wielokrotnie po myciu i sterylizacji. Takie podejście wiąże się z dodatkowymi etapami (mycie, kontrola, sterylizacja) oraz koniecznością utrzymania spójnego procesu przygotowania naczyń wielorazowych.
Producenci dostępni na Bestlabs.pl: NOEX, BIOLAB
Różnice między producentami mogą dotyczyć m.in. dopasowania pokrywy, przejrzystości tworzywa, stabilności wymiarowej oraz powtarzalności cech konstrukcyjnych. W badaniach realizowanych seryjnie może to wpływać na komfort posiewu i odczytu oraz na porównywalność wyników w czasie.
W Bestlabs dostępne są rozwiązania producentów takich jak NOEX oraz BIOLAB, co ułatwia dobór produktu do przyjętego sposobu pracy w laboratorium.
Płytki z podłożem - gotowe płytki agarowe
Płytki z podłożem to gotowe szalki wypełnione medium agarowym, przeznaczone do bezpośredniego użycia. Takie rozwiązanie ogranicza liczbę czynności związanych z przygotowaniem pożywek (np. przygotowanie roztworu, sterylizacja, rozlewanie i zestalanie podłoża), co może usprawniać organizację pracy, szczególnie przy większej liczbie analiz. Dodatkowo zmniejsza liczbę etapów manualnych, które mogą wpływać na różnice między seriami przygotowanego podłoża.
Gotowe płytki są wybierane m.in. w badaniach rutynowych oraz w zastosowaniach, w których istotna jest spójność parametrów podłoża w czasie (m.in. składu, objętości rozlania, grubości warstwy i warunków przechowywania).
Wybór między płytkami pustymi a gotowymi zależy zwykle od charakteru badań, organizacji stanowiska mikrobiologicznego, dostępnej infrastruktury do przygotowania podłoży, przyjętego modelu pracy oraz preferowanego podejścia do standaryzacji. Płytki puste zapewniają większą elastyczność doboru podłoża i jego składu, natomiast gotowe podłoża na płytkach mogą ograniczać zmienność wynikającą z przygotowania pożywek.
Przykłady produktów 90 mm (NOEX, BIOLAB)
Poniższe zestawienie obejmuje wybrane warianty w formacie 90 mm. Ułatwia porównanie konstrukcji (wentylacja), poziomu przygotowania (sterylne/aseptyczne) oraz wysokości.
Płytki sterylne 90 mm, 14,2 mm, bez żeber wentylacyjnych (NOEX)
Zobacz produktPłytki aseptyczne 90 mm, 14,2 mm, 3 żebra wentylacyjne (NOEX)
Zobacz produktPłytki aseptyczne 90 mm, 3 żebra wentylacyjne (BIOLAB)
Zobacz produktPłytki Petriego należą do grupy materiałów zużywalnych do laboratorium, wykorzystywanych w rutynowych badaniach mikrobiologicznych oraz w procesach kontroli jakości.
Potrzebujesz pomocy w wyborze produktu? Skontaktuj się z Bestlabs
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w doborze płytek Petriego oraz innego wyposażenia laboratorium, zapraszamy do kontaktu z zespołem Bestlabs.
Skontaktuj się z zespołem BestlabsFAQ - płytki Petriego w praktyce laboratoryjnej
Czy płytki Petriego są jednorazowe?
W wielu laboratoriach stosuje się płytki plastikowe przeznaczone do jednorazowego użycia, co ułatwia organizację pracy i ogranicza ryzyko kontaminacji krzyżowej. Dostępne są również płytki szklane, które mogą być wykorzystywane wielokrotnie po myciu i sterylizacji, przy zachowaniu spójnego procesu przygotowania naczyń.
Czym różnią się płytki z żebrami wentylacyjnymi od tych bez żeber?
Żebra wentylacyjne umożliwiają kontrolowaną wymianę powietrza i mogą ograniczać kondensację w trakcie inkubacji. Płytki bez żeber bywają dobierane do metodyk, w których preferuje się ograniczoną wymianę gazową i stabilne warunki w naczyniu.
Co uwzględnić przy wyborze: płytki sterylne czy aseptyczne?
Dobór zależy od charakteru próbki, ryzyka kontaminacji oraz przyjętej metodyki pracy. Pomocne jest zachowanie spójności typu w ramach danej procedury, aby ułatwić porównywanie wyników między seriami.
Kiedy wybrać płytki z podłożem gotowym?
Płytki z podłożem gotowym bywają wybierane w sytuacjach, w których istotne jest ograniczenie liczby czynności związanych z przygotowaniem pożywek oraz ujednolicenie procesu w laboratorium, zwłaszcza przy większej liczbie analiz.
Plastikowe czy szklane - co uwzględnić w decyzji?
Płytki plastikowe ułatwiają organizację pracy i stanów magazynowych. Płytki szklane wiążą się z obiegiem mycia i sterylizacji, dlatego częściej spotyka się je w wybranych zastosowaniach, w których laboratorium utrzymuje spójny proces przygotowania naczyń wielorazowych.
