Szybkie testy Legionella

Poznaj ofertę szybkich testów do wykrywania bakterii z rodzaju Legionella dostępnych na bestlabs.pl i wybierz rozwiązania dopasowane do specyfiki swoich badań.

Szybkie testy Legionella do badania wody, biofilmu i identyfikacji izolatów

Szybkie testy Legionella umożliwiają wykrywanie bakterii Legionella pneumophila, identyfikację wyhodowanych izolatów oraz przygotowanie materiału genetycznego do analizy qPCR. Są wykorzystywane w monitoringu instalacji ciepłej i zimnej wody, wież chłodniczych, zbiorników, pryszniców, wanien z hydromasażem, urządzeń wytwarzających aerozol wodny oraz przemysłowych systemów obiegu wody.

Oferta BestLabs obejmuje terenowe testy immunochromatograficzne Hydrosense do badania wody i biofilmu, testy aglutynacji lateksowej Oxoid do identyfikacji izolatów Legionella oraz zestawy ekstrakcji DNA Qualyfast przeznaczone do przygotowania czystych i zanieczyszczonych próbek wody do analizy molekularnej.

Poszczególne produkty różnią się rodzajem próbki, zakresem wykrywanych serogrup, granicą detekcji, sposobem przygotowania materiału i przeznaczeniem wyniku. Dlatego wybór testu powinien wynikać z celu badania, charakterystyki instalacji oraz wymagań programu zarządzania bezpieczeństwem wody.

Dlaczego prowadzi się badania w kierunku Legionella?

Bakterie z rodzaju Legionella występują naturalnie w środowisku wodnym, jednak szczególne zagrożenie powstaje po ich namnożeniu w instalacjach technicznych. Rozwojowi bakterii sprzyjają między innymi zastój wody, niewłaściwa temperatura, obecność osadów, korozja, biofilm oraz niewystarczająca kontrola procesów dezynfekcji.

Do narażenia człowieka dochodzi przede wszystkim podczas wdychania aerozolu zawierającego bakterie. Źródłem aerozolu mogą być prysznice, urządzenia natryskowe, wieże chłodnicze, nawilżacze, fontanny, wanny z hydromasażem i inne instalacje rozpraszające drobne krople wody.

Szybki test na Legionella może wspierać:

• rutynowy monitoring instalacji wodnych,
• lokalizowanie punktów podwyższonego ryzyka,
• kontrolę wody po przestoju instalacji,
• ocenę sytuacji po awarii lub pracach konserwacyjnych,
• weryfikację działań związanych z czyszczeniem i dezynfekcją,
• badanie wody przed ponownym uruchomieniem instalacji,
• monitoring operacyjny pomiędzy badaniami laboratoryjnymi,
• szybkie podjęcie decyzji o ograniczeniu ekspozycji na aerozol wodny.

Porównanie metod szybkiego wykrywania Legionella

Wyniki uzyskane różnymi metodami opisują inne właściwości próbki. Wyniku testu antygenowego, qPCR i posiewu nie należy traktować jako bezpośrednio wymiennego. Każda metoda ma inną zasadę działania, granicę detekcji i sposób wyrażania wyniku.

Testy Hydrosense ONE i Hydrosense PRO

Hydrosense wykorzystuje technologię immunochromatografii przepływu bocznego LFT. Próbka zostaje przygotowana i naniesiona na kasetę testową, na której obecność właściwego antygenu powoduje pojawienie się barwnej linii. Wynik otrzymuje się po około 25 minutach, bez konieczności wykonywania hodowli mikrobiologicznej.

Hydrosense ONE - wykrywanie serogrupy 1

Testy z serii Hydrosense ONE są przeznaczone do wykrywania Legionella pneumophila serogrupy 1. Seria obejmuje warianty Ultra o podwyższonej czułości oraz Multi przeznaczone do monitoringu ustalonych poziomów działania.

Produkty ONE mogą być stosowane między innymi do badania wody pobieranej z pryszniców, kranów, zbiorników, instalacji ciepłej wody, urządzeń rekreacyjnych i wybranych systemów przemysłowych.

Hydrosense PRO - wykrywanie serogrup 1-15

Hydrosense PRO obejmuje szerszy zakres serologiczny i wykrywa Legionella pneumophila serogrupy 1-15. Konstrukcja testu pozwala oddzielnie wskazać reakcję dla serogrupy 1 oraz dla serogrup 2-15.

Testy PRO mogą być szczególnie przydatne w instalacjach, w których potrzebny jest szerszy monitoring L. pneumophila, na przykład w obiektach ochrony zdrowia, zakładach przemysłowych, wieżach chłodniczych, hotelach i obiektach rekreacyjnych.

Wariant Ultra, Multi i Industrial Kit

• Ultra - wariant przeznaczony do wykrywania niższych stężeń docelowego antygenu,
• Multi - format umożliwiający ocenę próbki względem określonych poziomów działania,
• Water Test - pojedynczy zestaw do badania próbki wody,
• Swab Test - zestaw do pobierania materiału z powierzchni pokrytych biofilmem,
• Industrial Kit - zestaw do wykonywania serii badań oraz zatężania bakterii z próbek pobieranych z instalacji przemysłowych.

Test wodny czy wymazowy do badania biofilmu?

Badanie próbki wody

Hydrosense Water Test służy do oceny wody pobranej z określonego punktu instalacji. Wynik dotyczy materiału obecnego w badanej próbce w chwili jej pobrania. Należy pamiętać, że rozkład bakterii w instalacji może być nierównomierny, a pojedyncza próbka nie opisuje automatycznie całego systemu.

Badanie biofilmu

Hydrosense PRO Ultra Swab Test jest przeznaczony do pobierania materiału z powierzchni, na których może występować biofilm. Próbki mogą być pobierane między innymi z elementów zbiorników, odpływów, głowic natryskowych, przewodów, nawilżaczy i powierzchni instalacji dostępnych do wymazania.

Badanie biofilmu pomaga lokalizować potencjalne miejsce kolonizacji, ale wynik dotyczy wymazanego obszaru. Brak wykrycia bakterii w jednym punkcie nie wyklucza ich obecności w innym fragmencie instalacji.

Oxoid Legionella Latex Test - identyfikacja wyhodowanych kolonii

Oxoid Legionella Latex Test jest testem aglutynacji lateksowej przeznaczonym do identyfikacji podejrzanych izolatów Legionella uzyskanych po hodowli na odpowiednim podłożu agarowym. Nie jest testem służącym do bezpośredniego badania surowej próbki wody.

Niebieskie cząsteczki lateksu pokryte swoistymi przeciwciałami reagują z antygenami komórek Legionella. Wynik dodatni objawia się widoczną aglutynacją, natomiast jednorodna zawiesina bez aglutynacji oznacza wynik ujemny w zakresie badanego odczynnika.

Pełny zestaw umożliwia różnicowanie najważniejszych grup serologicznych. W kategorii dostępne są również osobne odczynniki:

• Legionella pneumophila Serogroup 1,
• Legionella pneumophila Serogroups 2-14,
• Oxoid Legionella Latex Test.

Przed wykonaniem testu należy potwierdzić czystość izolatu i przygotować go zgodnie z instrukcją producenta. Reakcję trzeba porównać z kontrolą, a wyniki niejednoznaczne zweryfikować metodą przewidzianą w procedurze laboratorium.

Qualyfast DNA Extraction Kit - przygotowanie próbek do qPCR

Qualyfast DNA Extraction Kit służy do izolacji i oczyszczania DNA z próbek środowiskowych. Zestaw ekstrakcyjny stanowi etap przygotowania próbki i nie jest samodzielnym testem końcowym. Do uzyskania wyniku potrzebne są kompatybilne odczynniki do amplifikacji, aparat Real-Time PCR, właściwe kontrole oraz zwalidowana procedura analityczna.

Qualyfast Kit I - Clear Water

Zestawy Clear Water są przeznaczone do przygotowania próbek wody o stosunkowo małej zawartości osadów i inhibitorów, na przykład wody pitnej lub wody z instalacji dystrybucyjnych. W BestLabs dostępne są warianty umożliwiające przygotowanie 24, 48 albo 96 próbek.

Qualyfast Kit II - Dirty Water

Qualyfast DNA Extraction Kit II - Dirty Water jest przeznaczony do trudniejszych matryc, takich jak woda mętna, próbki zawierające osady, materiał z systemów przemysłowych i biofilm. Procedura oczyszczania pomaga ograniczyć wpływ substancji hamujących reakcję PCR.

Dobór zestawu ekstrakcyjnego powinien uwzględniać mętność, ilość zawiesiny, obecność związków organicznych, pozostałości środków dezynfekcyjnych i przewidywane inhibitory amplifikacji.

Jak interpretować wynik szybkiego testu Legionella?

Wynik dodatni

Wynik dodatni oznacza, że w badanej próbce wykryto analit objęty zakresem testu. W przypadku Hydrosense jest nim antygen określonych serogrup L. pneumophila. Wynik powinien uruchomić działania opisane w planie bezpieczeństwa wody, SOP lub procedurze zarządzania ryzykiem.

W zależności od obiektu i poziomu ryzyka działania mogą obejmować ograniczenie korzystania z urządzeń wytwarzających aerozol, przegląd instalacji, sprawdzenie temperatury i stężenia środka dezynfekcyjnego, czyszczenie, dezynfekcję oraz pobranie próbek do badania laboratoryjnego.

Wynik ujemny

Wynik ujemny oznacza, że analitu nie wykryto powyżej granicy detekcji zastosowanego testu w konkretnej próbce. Nie jest równoznaczny z potwierdzeniem całkowitego braku Legionella w całej instalacji.

Przyczyną wyniku ujemnego może być również niereprezentatywny punkt pobrania, nierównomierne rozmieszczenie biofilmu, stężenie poniżej granicy detekcji, nieprawidłowe przygotowanie próbki albo wpływ jej właściwości fizykochemicznych.

Wynik nieważny

Brak prawidłowej linii kontrolnej oznacza, że test jest nieważny. Badanie należy powtórzyć przy użyciu nowego zestawu, po sprawdzeniu terminu ważności, warunków przechowywania, czasu odczytu i poprawności wykonania procedury.

Czy szybki test wykrywa żywe bakterie?

Testy Hydrosense wykrywają antygen Legionella pneumophila. Mogą reagować z komórkami zdolnymi do hodowli, komórkami w stanie VBNC oraz materiałem pochodzącym z komórek niezdolnych do wzrostu.

Oznacza to, że dodatni wynik antygenowy nie jest bezpośrednim pomiarem liczby żywych bakterii wyrażonej w jtk/l. Po dezynfekcji antygen może być jeszcze okresowo obecny w systemie, dlatego wynik należy interpretować razem z historią instalacji, zastosowanymi działaniami i wynikami innych badań.

Metoda hodowlana wykrywa bakterie zdolne do utworzenia kolonii w warunkach badania. Z kolei qPCR wykrywa materiał genetyczny i bez dodatkowego etapu różnicującego może obejmować również DNA pochodzące z komórek nieżywych.

Pobieranie próbek do badania Legionella

Wiarygodność badania zależy od reprezentatywnego planu pobierania próbek. Punkty należy dobierać na podstawie oceny ryzyka, budowy instalacji, kierunku przepływu, temperatury, występowania stagnacji oraz obecności urządzeń wytwarzających aerozol.

Dokumentacja pobrania powinna obejmować:

• oznaczenie obiektu i punktu pobrania,
• datę i godzinę pobrania,
• rodzaj pobranej próbki,
• informację, czy próbkę pobrano przed spuszczeniem czy po spuszczeniu wody,
• temperaturę wody w punkcie pobrania,
• rodzaj i stężenie stosowanego środka dezynfekcyjnego,
• informację o okresie stagnacji i ostatnim użyciu punktu,
• numer partii i termin ważności testu,
• nazwisko operatora oraz czas wykonania i odczytu testu,
• fotografię lub zapis wyniku, jeżeli wymaga tego procedura.

Sposobu pobrania nie należy zmieniać pomiędzy kolejnymi pomiarami bez udokumentowanego uzasadnienia. Próbka pobrana bez spuszczania wody i próbka pobrana po przepłukaniu instalacji mogą odpowiadać na inne pytania dotyczące źródła zanieczyszczenia.

Testy Legionella a obowiązujące wymagania

Od 24 czerwca 2026 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Dla parametru Legionella wskazuje ono wartość parametryczną <1000 jtk/l do celów oceny ryzyka w wewnętrznych systemach wodociągowych. Dla określonych obiektów, w których przebywają pacjenci o obniżonej odporności, przewidziano bardziej rygorystyczne poziomy postępowania.

Do oceny zgodności z wartością parametryczną oraz monitorowania przewidzianego w rozporządzeniu stosuje się PN-EN ISO 11731. Do pobierania próbek z wewnętrznych systemów ciepłej wody stosuje się odpowiedni cel pobierania według PN-EN ISO 19458.

Rozporządzenie dopuszcza wykorzystanie metod szybkich, metod niehodowlanych i metod molekularnych, w tym qPCR, do monitoringu weryfikacyjnego opartego na ryzyku oraz jako uzupełnienie metod hodowlanych. Nie oznacza to jednak, że każdy szybki test automatycznie zastępuje badanie wymagane do urzędowego potwierdzenia zgodności.

Gdzie stosuje się szybkie testy Legionella?

• szpitale, kliniki i zakłady opiekuńczo-lecznicze,
• domy pomocy społecznej i obiekty opieki długoterminowej,
• hotele, pensjonaty, hostele i obiekty wypoczynkowe,
• baseny, aquaparki, spa i wanny z hydromasażem,
• szkoły, internaty, akademiki i obiekty sportowe,
• zakłady przemysłowe i instalacje technologiczne,
• wieże chłodnicze, skraplacze wyparne i systemy chłodzenia,
• statki, promy i inne obiekty z rozbudowaną instalacją wodną,
• fontanny, zraszacze i systemy nawadniające,
• laboratoria mikrobiologiczne i środowiskowe,
• jednostki sanitarne oraz firmy zajmujące się zarządzaniem jakością wody.

Jak dobrać szybki test Legionella?

Przed zamówieniem należy ustalić:

• cel badania - monitoring terenowy, lokalizacja biofilmu, identyfikacja izolatu czy przygotowanie DNA,
• rodzaj próbki - czysta woda, woda mętna, osad, biofilm albo kolonia z podłoża,
• zakres detekcji - serogrupa 1, serogrupy 1-15, serogrupy 2-14 albo Legionella spp.,
• wymaganą czułość i oczekiwany poziom działania,
• liczbę punktów i częstotliwość badania,
• warunki terenowe i możliwość wykonania filtracji,
• dostępność aparatu Real-Time PCR w przypadku metody molekularnej,
• wymagania prawne, normatywne oraz wewnętrzne SOP,
• sposób potwierdzania wyników dodatnich i niejednoznacznych,
• wymagania dotyczące identyfikowalności, archiwizacji i raportowania.

Do szybkiego monitoringu wody można wybrać zestaw Hydrosense Water Test. Do lokalizacji bakterii w biofilmie przeznaczony jest Hydrosense Swab Test. Laboratorium identyfikujące wyhodowane kolonie powinno wybrać odczynnik lateksowy, natomiast przygotowanie próbek do qPCR wymaga zestawu ekstrakcyjnego dobranego do rodzaju wody.

Przechowywanie i kontrola jakości testów

Testy i odczynniki należy przechowywać w warunkach określonych przez producenta. Przed użyciem trzeba sprawdzić termin ważności, numer partii, stan opakowania oraz kompletność zestawu.

• Nie stosuj produktu po upływie terminu ważności.
• Nie używaj kasety lub odczynnika z uszkodzonego opakowania.
• Nie zamieniaj elementów pochodzących z różnych zestawów bez dopuszczenia producenta.
• Przestrzegaj wymaganego czasu kondycjonowania odczynników.
• Wykonuj i dokumentuj wymagane kontrole dodatnie, ujemne i procesowe.
• Odczytuj wynik wyłącznie w przedziale czasu wskazanym w instrukcji.
• Rejestruj odchylenia, wyniki nieważne i powtórzenia badania.

Pomoc w doborze testu na Legionella

Jeżeli wybór zależy od rodzaju instalacji, zakresu serogrup, jakości próbki albo wymaganej metody analitycznej, skontaktuj się z zespołem BestLabs. Specjalista pomoże porównać testy Hydrosense ONE i PRO, warianty Water Test, Swab Test i Industrial Kit, odczynniki lateksowe Oxoid oraz zestawy ekstrakcji DNA Qualyfast.

Zakres wykrywanych serogrup, granica detekcji, wyposażenie zestawu, liczba oznaczeń, czas odczytu i warunki przechowywania zależą od wybranego produktu. Przed użyciem należy zapoznać się z aktualną instrukcją producenta oraz wymaganiami obowiązującej procedury badawczej.