InSite Listeria służy do przesiewowej kontroli powierzchni w środowisku produkcji żywności. Znaczenie wyniku zależy od doboru punktów poboru, techniki wymazu i prawidłowej inkubacji. Wynik wstępnie dodatni wymaga dalszego potwierdzenia.
Produkt opisany w artykule
InSite Listeria
Test przesiewowy do wykrywania Listeria spp. w wymazach z powierzchni. Odczyt wzrokowy bez luminometru.
Zobacz InSite ListeriaInSite Listeria w kontroli powierzchni
InSite Listeria to test przesiewowy przeznaczony do wykrywania Listeria na powierzchniach w środowisku produkcji żywności, szczególnie po procesie mycia i dezynfekcji. Test wykrywa bakterie z rodzaju Listeria spp., a nie wyłącznie Listeria monocytogenes. Wynik dodatni ma charakter wstępny (presumptive positive) i wymaga potwierdzenia metodą bardziej swoistą [1].
Dobór punktów monitoringu środowiskowego
Test na Listeria z powierzchni powinien być elementem programu monitoringu środowiskowego, a nie pojedynczym badaniem wykonywanym bez planu. Punkty poboru należy dobierać na podstawie ryzyka i rozróżniać powierzchnie mające bezpośredni kontakt z żywnością od powierzchni pośrednich i otoczenia procesu. Szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca sprzyjające utrzymywaniu się zanieczyszczeń, do których należą szczeliny, połączenia elementów, uszczelki, przestrzenie pod osłonami, strefy wilgotne, odpływy oraz powierzchnie trudno dostępne podczas mycia. Powtarzalne badanie tych samych punktów umożliwia analizę trendów i ocenę skuteczności działań sanitarnych [2]. Końcówka wymazowa Hygiena InSite Listeria jest fabrycznie zwilżona. Podczas pobierania należy stosować technikę aseptyczną i nie dotykać wymazówki ani wnętrza probówki [1].
Pobieranie wymazu z powierzchni
Dla typowej płaskiej powierzchni producent zaleca pobranie wymazu z pola 10 × 10 cm. Wymazówkę należy prowadzić:
pionowo, poziomo i po przekątnych w obu kierunkach,
z naciskiem powodującym lekkie ugięcie trzonka,
obracając końcówkę w czasie pobierania próbki.
Powierzchnie nieregularne i aktywacja testu
Na powierzchniach nieregularnych należy badać reprezentatywny obszar, zachowując możliwie jednakową technikę podczas kolejnych kontroli [1]. Po pobraniu próbki wymazówkę umieszcza się ponownie w probówce. Następnie należy przełamać zawór Snap-Valve i 3–4 razy ścisnąć zbiorniczek, aby cała pożywka przedostała się do probówki. Dolną część probówki ściska się trzy razy, po czym próbkę wytrząsa przez około 3 sekundy [1].
Inkubacja i interpretacja zmiany barwy
Test jest następnie inkubowany przez 24–48 godzin w temperaturze 37 ± 1°C. InSite Listeria jest testem Listeria bez luminometru, wynik odczytuje się wzrokowo na podstawie zmiany barwy. Luminometr nie jest potrzebny, ale konieczne jest zapewnienie kontrolowanych warunków inkubacji [1]. Pożywka początkowo ma barwę żółtą. Zgodnie z instrukcją producenta:
brak zmiany barwy po 48 godzinach oznacza wynik ujemny dla Listeria spp.,
pojawienie się szarego lub czarnego zabarwienia na wymazówce albo w pożywce oznacza wynik wstępnie dodatni dla Listeria spp. [1].
Wyniku nie należy uznawać za ujemny przed zakończeniem pełnych 48 godzin inkubacji [1].
Wynik wstępnie dodatni i dalsze postępowanie
Wynik dodatni InSite Listeria nie oznacza automatycznie wykrycia Listeria monocytogenes. Test obejmuje różne gatunki rodzaju Listeria, w tym m.in. L. monocytogenes, L. innocua, L. ivanovii, L. welshimeri i inne gatunki uwzględnione w walidacji AOAC [1]. Przy wysokiej liczebności niektórych mikroorganizmów, np. Enterococcus spp., również może wystąpić ciemnienie pożywki lub wymazówki. Zjawisko to może zwiększać liczbę wyników wstępnie dodatnich, zwłaszcza podczas badania silnie zanieczyszczonych miejsc, takich jak podłogi i odpływy [1]. Dlatego wymazy środowiskowe Listeria pełnią przede wszystkim funkcję przesiewową i powinny być interpretowane razem z lokalizacją punktu, warunkami sanitarnymi oraz historią wcześniejszych wyników. Wynik wstępnie dodatni powinien uruchomić procedurę określoną w systemie jakości zakładu. Zwykle obejmuje ona zabezpieczenie i ocenę badanego obszaru, analizę możliwego źródła zanieczyszczenia, ponowne czyszczenie i dezynfekcję oraz pobranie próbek kontrolnych. Obecność Listeria należy następnie potwierdzić bardziej swoistą metodą. Producent wskazuje m.in. PCR, ELISA lub testy lateral flow, a także właściwe metody referencyjne [1].
Najważniejsze zasady kontroli powierzchni
Skuteczna kontrola stref produkcyjnych z wykorzystaniem InSite Listeria wymaga przede wszystkim właściwego doboru punktów poboru, powtarzalnej techniki wymazu oraz przestrzegania czasu i temperatury inkubacji. Wynik ujemny można interpretować dopiero po 48 godzinach, natomiast każde szare lub czarne zabarwienie należy traktować jako wynik wstępnie dodatni dla Listeria spp., wymagający dalszego potwierdzenia.
Pytania i odpowiedzi
Czy InSite Listeria wykrywa wyłącznie Listeria monocytogenes?
Nie. Test jest przeznaczony do wykrywania bakterii z rodzaju Listeria spp. Wynik wstępnie dodatni nie oznacza automatycznie obecności Listeria monocytogenes.
Czy do odczytu potrzebny jest luminometr?
Nie. Wynik odczytuje się wzrokowo na podstawie barwy pożywki lub wymazówki. Test wymaga jednak kontrolowanych warunków inkubacji.
Kiedy można uznać wynik za ujemny?
Brak zmiany barwy można interpretować jako wynik ujemny dopiero po zakończeniu pełnych 48 godzin inkubacji zgodnej z instrukcją producenta.
Czy wynik wstępnie dodatni wymaga potwierdzenia?
Tak. Wynik powinien uruchomić postępowanie przewidziane w systemie jakości zakładu oraz potwierdzenie bardziej swoistą metodą.
