AquaSnap Total i Free – różnice w pomiarze ATP

AquaSnap Total oznacza ATP całkowite w wodzie, ATP obecne w żywych komórkach i materiale cząsteczkowym oraz ATP rozpuszczone poza żywymi komórkami. AquaSnap Free mierzy natomiast wolne ATP w wodzie, czyli ATP rozpuszczone poza żywymi komórkami. Producent podaje zależność: ATP całkowite = ATP wolne + ATP mikrobiologiczne, dlatego frakcję mikrobiologiczną można szacować jako różnicę pomiędzy wynikami Total i Free [1].

Nie oznacza to jednak, że różnica RLU jest bezpośrednim pomiarem liczby drobnoustrojów. RLU to sygnał świetlny reakcji bioluminescencyjnej, użyteczny do porównywania poziomu ATP w określonej metodzie i warunkach. Wyniku nie należy przeliczać wprost na CFU ani traktować jako samodzielnego potwierdzenia jakości mikrobiologicznej wody. Jeżeli celem jest kontrola ogólnego obciążenia ATP, właściwy jest AquaSnap Total. Gdy trzeba ocenić udział ATP rozpuszczonego, potrzebny jest AquaSnap Free. Najwięcej informacji daje zestawienie obu wyników dla tej samej próbki. W czystej lub uzdatnionej wodzie wartości Free i Total mogą być podobne. Instrukcja wskazuje też, że przy obecności materii organicznej i niskim zanieczyszczeniu mikrobiologicznym Total może być niższy niż Free, może to wynikać z ekstraktantu w teście Total i nie musi oznaczać błędu [3].

Jeżeli AquaSnap Total i AquaSnap Free mają być porównywane, producent zaleca w miarę możliwości podzielić tę samą próbkę wody na dwie porcje i użyć osobnego testu dla każdej. Gdy oba testy trzeba zanurzyć w jednym naczyniu, najpierw stosuje się AquaSnap Free, a następnie AquaSnap Total [2]. Końcówka typu „honey dipper” pobiera około 100 µl cieczy, co wspiera powtarzalność objętości próbki [4]. Przed badaniem test powinien osiągnąć temperaturę 21–25°C. Należy strząsnąć ekstraktant z końcówki na dno probówki, wyjąć końcówkę i zanurzyć ją w próbce na 1–2 sekundy. Po pionowym wyjęciu końcówkę umieszcza się ponownie w probówce i delikatnie miesza przez 1–2 sekundy. Następnie przełamuje się Snap-Valve, dwukrotnie ściska zbiorniczek, miesza próbkę przez 3–5 sekund i wykonuje odczyt w ciągu 15 sekund od aktywacji [2].

W urządzeniu luminometr EnSURE Touch po zamknięciu pokrywy wybiera się „Run Test”; wynik jest wyświetlany po około 10 sekundach [2]. EnSURE Touch rejestruje emisję światła jako RLU i współpracuje z testami AquaSnap [5]. Dla wiarygodnego monitoringu ważne jest zachowanie tej samej procedury, punktu poboru, czasu od aktywacji do odczytu i warunków procesu.

Pojedyncza wartość RLU ma ograniczoną wartość bez odniesienia. Producent zaleca ustalanie progów RLU dla konkretnego zastosowania, wyższy RLU oznacza większe obciążenie ATP w próbce [3]. Dlatego zamiast szukać jednego uniwersalnego limitu, należy wyznaczyć lokalny poziom bazowy dla określonego punktu i stanu procesu, np. po prawidłowym końcowym płukaniu CIP. Bazę warto oprzeć na serii wyników uzyskanych podczas stabilnej, zaakceptowanej pracy i później obserwować odchylenia od tego zakresu.

Wzrost AquaSnap Total przy względnie stabilnym AquaSnap Free może wskazywać na większy udział frakcji związanej z komórkami lub materiałem cząsteczkowym. Równoczesny wzrost Total i Free wskazuje na wzrost całkowitego obciążenia ATP, w tym frakcji rozpuszczonej. Wysokie Free przy niewielkiej różnicy między Free i Total może być związane z ATP rozpuszczonym poza żywymi komórkami, w tym z ATP pochodzącym z materiału niemikrobiologicznego albo martwych komórek [1].

Są to jednak interpretacje procesowe, które trzeba odnosić do historii danego punktu, etapu produkcji i warunków mycia, a nie do jednego pomiaru.

Po przekroczeniu lokalnego limitu lub pojawieniu się niekorzystnego trendu warto najpierw potwierdzić wynik w kontrolowanym powtórzeniu, a następnie sprawdzić parametry procesu, etap CIP, czas płukania, jakość wody zasilającej, pozostałości produktu oraz dozowanie środków myjących i dezynfekcyjnych. Utrzymujące się odchylenie powinno uruchamiać działania zgodne z lokalnym SOP, a w razie potrzeby także badania mikrobiologiczne.

AquaSnap Total i AquaSnap Free mogą być używane m.in. do kontroli wody płuczącej po CIP, w uzdatnianiu wody, zamkniętych obiegach oraz wieżach chłodniczych [1][4]. Taka wymazówka do badania płynów nie zastępuje pełnego badania jakości wody, lecz daje szybki wskaźnik zmian obciążenia ATP. W monitoringu wody procesowej szczególnie ważne są powtarzalne pobieranie próbek i analiza trendu w tych samych punktach.